vrijheid als verpakking

Zoals in economische beschouwingen wordt uitgegaan van een geheel vrij kiezende klant, zo zou ons democratisch model drijven op een vrij kiezende burger. Beide uitgangspunten zijn niet realiter. Van vrij kiezen komt voor de burger net zo min als voor de consument veel terecht. Die vrijheid wordt als een wassen neus verondersteld en aangepraat in economische en staatsrechtelijk modellen. Op papier en intentioneel klinkt een en ander als een klok, maar wie de ware werking van beide mechanismen beschouwt, zal inzien dat de kiezer-burger buitenspel wordt gespind, gelobbyd en geframed. Soevereiniteit blijkt een illusie. Illusies die konden ontstaan doordat machthebbers geraffineerde communicatietechniek aanwenden maar óók doordat de mens zo dolgraag met zijn hoofd in de wolken leeft. Ontvankelijk voor romantiek, theater, drama, propaganda en competitie, altijd bereid het eigen leven te doen opgaan in een welgevallig narratief waardoor meningen van groter belang zijn dan feiten. Dat laatste stemt overeen met mijn beschouwing van de mens als standpuntengenerator veel meer dan dat die geleid wordt door de feitelijk uitkomst van besturingsprocessen. Gustave le Bon legde zo’n 120 jaar geleden al de vinger op deze irrationele plek.

Het economisch knechten van de mens vinden we onder meer terug in obesitas als rechtstreeks gevolg van de wereldwijde opkomst van de supermarkt en in de wurggreep van toenemende vaste lasten. De minder weerbaren bezwijken als eersten maar van hen zijn er vele (dit sluit aan bij mijn these dat de tristesse van de mensheid mede voortkomt uit het feit dat de domsten zich het hardst voorplanten). Dat de burger als kiezer keizer zou zijn blijkt een farce voor wie veldwerk verricht en de krachten die daar werken weet te ontwaren. Voor mij bestond dat veldwerk tot nu toe in 50 jaar kranten en bladen lezen en goed opletten in het dagelijks leven. Niet te snel iets voor waar aannemen. Aan Rudolph (Thorbecke) stond ook nog weinig anders dan censuskiesrecht (alleen voor flink belastingafdragende mannen) voor ogen. Staatsrechtelijk is dit min of meer rechtgetrokken maar de scheefstand van toen is er per saldo niet minder op.

De communicatietechnieken zijn primair gericht op het sleutelen aan de perceptie van kiezer en consument en laten de werkelijkheid over aan maatgeklede spoken die in grote getale door de machinekamer van de bureaucratie sluipen. Verkiezingen verlopen spectaculair als het Eurovisie songfestival na maanden van mediageweld waarbij framen, spinnen en lobbyen de kern van het spel vormen. Illusionisme en facadisme vieren hoogtij. Burgers en kopers lijken zich nauwelijks bewust van al die begoocheling. Mij interesseert de herkomst en de uitverkiezing van bestuurders veel minder dan de edelmoedigheid van hun handelen dag in dag uit. Te wiens behoeve zijn zij van uur tot uur in de weer ? Prudentia is schaars onder hen die wij afvaardigen. Zodra het mandaat is bemachtigd, verlegt men de aandacht naar de spin, de uitruil van standpunten in coalities en de aansturing van persberichten. Geen idee wie de oogkleppen van het parlement runt. De verkozenen worden overlopen door lobbyisten en souffleurs en de focus is al snel gericht op het cashen na beëindiging van de loopbaan in het openbaar bestuur. Uitzonderingen zijn schaars. Het VIP-leven lonkt. Wie deelneemt aan het openbaar bestuur zou dat primair moeten doen om er iets te brengen en ja, tegen een behoorlijke vergoeding.

Het krachtenveld waardoor intussen stuwmeren van geld bij grootverdieners terecht kwamen toont een vals spel door de assymetrie tussen de deelnemers en de infiltratie in overheden en wetgeving door die grootverdieners. Ongelijkheid overigens waarvan wereldwijd evenzeer steevast als ten onrechte wordt aangenomen dat die uit de markt, de economie voortkomt, terwijl het burgerlijk recht (immateriële rechten, aandelenbeurzen, landeigendom, pand, hypotheek, erfrecht, cessie, levering met korte en lange hand, algemene voorwaarden) en haar jurisprudentie die ongelijkheid mogelijk gemaakt. Dat is de kluskist van die spoken en hun wereldwijde hooverende advocountants. Wat moeten die 23000 lobbyisten daar in Brussel ? Zij kapen de soevereiniteit van degenen om wie het behoort te draaien.

Dat democratie zoveel anders functioneert dan believers aannemen, heeft ook kunnen gebeuren doordat het ware leven van mensen zich niet op straat of in de parlementen afspeelt, maar thuis achter de voordeur. Dáár wordt het leven geleefd en op dát leven dient de focus van de overheid gericht te zijn. Een beetje mens heeft wat beters te doen. Men heeft afgevaardigden naar ’s lands parlement gestuurd. Zo van “ga jij nou maar de vrede en veiligheid waarborgen dan kan ik……….slaplanten zetten, voorntjes vangen, bergen beklimmen, kinderen maken en opvoeden, et cetera”. De mens in zijn primaire, particuliere leven is niet zo maar geïnteresseerd in politieke aangelegenheden. Voor velen spelen bestuurskwesties pas op als het achter de voordeur gaat haperen door oorzaken van buitenaf. Politiek bewustzijn is wat mij betreft ook geen eis van goed burgerschap. Laten we ook een beetje elfjes blijven.

En wat blijft er over van de vrijheid van de kiezer daar tussen die schaamschotten met zijn 19e eeuwse rode potloodje en die lijst met namen van ambitieuzen die wellicht aanvankelijk goedbedoeld de arena van openbaar bestuur betreden ? Voortbrengselen van partijpolitiek en mannetjesmakerij waarin functies als ‘openbaar bestuurder’ een aantrekkelijk beroep met een lifetime career zijn geworden. Het heeft ons kostenposten als Eelco Brinkman, Marcel van Dam, Rudolf de Korte, Geert Wilders en Hans Wiegel opgeleverd. Aldus valt de macht toe aan een gilde dat zijn mandaat bewust of niet verkwanselt. Het professionaliseren van bestuurders komt er te vaak op neer dat debating en het bedienen van pressiegroepen een eigen leven gaat leiden.

Wat valt er te kiezen in winkels en stemhokjes waar de inhoud, de substantie van producten achter verpakking en gespinde façades schuil gaat en mijn geest door reclame en communicatietechniek op de buitenkant is gericht. Terwijl de regels, de rechten zowel als de toezichthouders al te vaak in het leven zijn geroepen door de “consultanten” van onze wetgevers en bestuurders, de Bennen Bot die heen en weer tollen door de gouden draaideur tussen openbaar bestuur en bedrijfsleven. In Brussel, Washington en Den Haag is het onder de tapijten en de tafels drukker en urgenter dan daarboven, waar vóór al geglimlacht en gegrimast wordt. Waar persfoto’s worden gemaakt en prijsuitreikingen plaats vinden. Een flink deel van wat ik hier probeer te verwoorden vind ik terug in de documentaire gebaseerd op het gelijknamige boek “Saving Capitalism” van Robert Reich.

Tussen burgers/ kiezers en openbaar bestuur is een interface, een schakelvlak ontstaan. Een informele registratie van beweringen, intenties, toezeggingen etc, alles grotendeels gerund door pers en social media. Tijdelijk zichtbaar en suggestief zoals luchtschrift, gericht op en gestuurd door instincten. Slechts terug te vinden in een kakofonisch labyrint van kranten-, tv-, radio-berichten en gemanifesteer via het internet. Vrijblijvende scherprechterij die uitspraken verdeelt in waar/onwaar hebben intussen een vaste plaats veroverd in de media. Ondertussen geven vlaggen, parades en peergroups de doorslag.

De corpocratie die zich uitbundig heeft kunnen ontwikkelen onder de dekmantel van vrijheid en marktwerking ten gunste van allen is inmiddels in alle geledingen van samenlevingen moeiteloos terug te vinden. Wat er op staat zit er niet in. Mensen krijgen façades van burgerlijke vrijheid en consumentenbelang voorgehouden en daarachter vieren de ware shareholders feest. Ik noem dat facadisme. Taalgebruik en communicatietechniek zijn daarbij cruciaal. Alle bestuurders en politici worden getraind in omgang met de pers en dat draait niet om het belang van de bevolking. Staatsinrichting gevormd rond schijnbaar vrij kiezende burgers en economie gebaseerd op zogenaamd ongebonden grensnut najagende kopers zijn verworden tot zinsbegoochelingen waarachter een horde ambtenarij en geprivilegieerden feest viert. En die feesten zijn weer feiten. Het geldt als bewijs en onderdeel van professionaliteit om dit alles vroeg of laat te overzien en te beseffen en niettemin met stalen gezicht voort te gaan zoals onze Ben Bot, een verontschuldigbaar exemplaar van deze verwording vormt. Deze man, vlees noch vis, ambtenaar, tollenaar en hofnar geldt voor mij als symbool van de leugen waaromheen massaal gedanst wordt, als een onverschoonbaar deel van wat ons willens en wetens begoochelt.

Terzijde

Ergst van al is misschien nog wel dat vele deelnemers aan dit facadisme, het verpakkingsspel het bedrog niet of nauwelijks in de gaten hebben en dit aanzien voor de knowhow van hun ‘vak’. Maar de stenen tafelen van Mozes waren op geen andere manier een oneigenlijke legitimering van hun inhoud, hun opschrift en hun gelding dan dat hedendaagse regels dat zijn. Mogelijk kán het in openbaar bestuur niet anders en heiligt het doel deze middelen. Eventueel moet de conclusie zijn dat rechtvaardigheid zich niet daadwerkelijk laat implementeren en is ieder rechterlijk oordeel een Salomonsoordeel, maar laat dan iemand dat zeggen, zeggen dat ons samen leven onvermijdelijk onrechtvaardig verloopt en laat ons kabinet iedere godgeslagen dag beginnen met een lied waarin wordt beleden dat het allemaal maar tobben is, maar dat het niet anders kan. Dat er gelogen en gedraaikont mag worden zolang daardoor de rust bewaard blijft, zo lang vrede zich laat handhaven. Hoe dan ook.  Laat de Tweede Kamer dagelijks verplicht als met een Japanse discipline de dag inluiden met koorzang waarin alles wat daar plaats vindt en wordt uitgevaardigd tussen haakjes wordt gezet en nadien tóch moet gebeuren. Als bezopen maar onmisbare priesters. Zolang het maar geen oorlog wordt en als collectieve zelfbegoocheling daartoe de methode is, dan moet het maar. Regendansen wordt dan evenwaardig aan noest legislatief bezig zijn. Beware, be aware of propaganda. Ook die in jezelf.

Tenslotte

De burger-consument wordt in een roes gehouden, in een hypnose gevoed door luchtschrift en verpakkingen waarin zijn soevereiniteit en zijn keuzevrijheid nog slechts fantomatisch figureren. Mijn macht als deelnemer aan het economisch en bestuurlijk stelsel is gekaapt met dezelfde technieken die mij doen geloven dat mijn kiezersdashboard verbonden is met het landsbestuur. Aangesloten op feiten. Het is niet waar, het is een verhaal, een story drijvend op romantiek en wensdenken. Mijn vrijheid “c’ est une pipe”. U komt thuis met weinig meer dan verpakking en foto’s van parades. Oké, we leven in vrede maar we worden stelselmatig misleid en afgetapt, gemolken als dom vee.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s